Er is een 13e volle maan dit jaar (2026).
Volgens de kalender die wij volgen dan.
Maar iets klopt er voor mijn gevoel niet aan de manier waarop we bijhouden hoeveel volle manen er in een jaar vallen.
Sowieso hoe we kijken naar en betekenis geven aan volle manen door het jaar heen.
In dit blog deel ik mijn mijmeringen en gedachtenspinsels over hoe het dan wel goed voelt voor mij.
Tijd als referentiekader
Hoe we in onze maatschappij omgaan met tijd en het verstrijken van tijd, is verzonnen door de mens.
Steeds meer zijn we daarbij losgekomen van de natuur.
We gebruiken een kalender die ontstaan is ter ere en glorie van Romeinse keizers.
Ze lijkt gebaseerd op de maancyclus, maar rammelt aan alle kanten.
De dagelijkse tijd op de klok is ontstaan om treinen op vaste tijden te kunnen laten vertrekken en aankomen zodat reizigers weten wanneer de trein vertrekt en aankomt.
Ze is gebaseerd op de tijd waarin de Aarde om haar as draait.
De loop van de zon en de maan hebben we in kaders geplaatst.
Zo worden de loop van zowel de zon als de maan in sterrenbeelden geplaatst.
Sterrenbeelden zijn concepten die ontstaan zijn als beeld om de psyche van de mens te begrijpen.
Het zijn geen duidelijke sterrenconstellaties aan de hemel waar zon en maan zichtbaar langs reizen.
Als ik gebruik wil maken van de sterrenbeelden als referentiekader voor de tijd waarin we op dit moment leven, dan ben ik afhankelijk van wat astrologen mij aanreiken.
Berekeningen bepalen waar de zon en de maan zich in het kader van de sterrenbeelden zouden begeven.
Voor mij staat dit los van wat ik als de natuurlijke loop van tijd, zon en maan zie en ervaar.
Natuurlijke tijdsbeleving
De natuurlijke tijdsbeleving hangt voor mij samen met het toe- en afnemen van de hoeveelheid licht door het jaar heen.
Dit is de cyclus van de zon zoals wij die hier op Aarde waarnemen.
Daarbij zijn er een aantal ijkpunten in het jaar die meetbaar zijn.
De duidelijkste ijkpunten zijn de twee solstices, de kortste en de langste dag van de cyclus.
We noemen deze wel Midwinter en Midzomer
Daartussen liggen de twee equinoxen, de dagen waarop dag en nacht even lang zijn.
Na de herfstequinox worden de dagen korter dan de nachten.
En na de lente-equinox worden de dagen langer dan de nachten.
De maan heeft een veel kortere cyclus.
Immers, we zien haar cyclus in het toe- en afnemen van het maanoppervlak dat we vanaf de Aarde kunnen zien.
Je kunt er makkelijker mee plannen op kortere termijn.
Wat is een jaar
Wil ik bepalen hoeveel volle manen er in een jaar vallen, dan is de eerste vraag die zich voor mij aandient hoe ik een jaar definieer.
De Gregoriaanse kalender die we in onze maatschappij aanhouden, is een samengeraapt zooitje.
Ja, het is gebaseerd op de maancyclus, vandaar de term maan-den
Maar het klopt niet helemaal.
Dat zie je aan maan-den met 30 en 31 dagen en eens in de 5 jaar een extra dag die toegevoegd moet worden om de kalender kloppend te houden.
De maan heeft een korte cyclus van iets meer dan 29 dagen.
Je kunt natuurlijk twaalf volle manen tellen, maar wanneer spreek je dan van een jaar dat een begin en een einde heeft?
Waar start en eindigt dan een volledige cyclus van 12 volle manen?
Het meest logisch voor mij, is om de cyclus van de zon te nemen als zijnde een jaar.
Dat wil zeggen de tijd die de Aarde nodig heeft om een volledig rondje om de zon heen te bewegen.
Voor mij begint alles in het donker.
Het jaar begint dan dus op het donkerste punt van de cyclus.
In het geval van de zonnecyclus is dat dus op de wintersolstice.
Een jaar loopt dan van kortste dag tot de volgende kortste dag op de zonnecyclus.
Dan heeft de Aarde een volledige ronde om de zon heen gedraaid.
12 of 13 manen in een jaar
Nu ik een jaar gedefinieerd heb, kan ik tellen hoeveel volle manen er in die tussentijd zijn.
Ik ga nu toch even terug naar de Gregoriaanse kalender aangezien dat is wat waar in onze maatschappij mee gewerkt wordt.
En toegegeven, werken met data is ook wel handig.
De kortste dag van de zonnecyclus valt rond 21 december op de Gregoriaanse kalender.
Volgens bovenstaande definiëring van een jaar, loopt een jaar dan van 21 december tot en met 20 december het jaar erop.
De eerste volle maan van het jaar, is dan de volle maan die op 21 december valt of de eerste volle maan na 21 december.
Dat maakt dat de laatste volle maan van het jaar, de volle maan voor 21 december is.
In deze periode vallen er over het algemeen 12 volle manen.
De cyclus van de zon van kortste dag tot de volgende kortste dag is langer dan die van twaalf maancycli (d.w.z. van donkere maan, via volle maan naar donkere maan).
Hierdoor valt er ongeveer eens in de drie jaar een dertiende volle maan in een jaarcyclus van de zon.
Die dertiende volle maan valt dan volgens de kalender die we gebruiken, in de maand december.
De laatste keer dat dit gebeurde, was in het jaar dat tussen 21 december 2023 en 21 december 2024 viel.
Het volgende jaar, dus het jaar tussen 21 december 2026 en 21 december 2027, heeft ook weer dertien volle manen.
Werken met de volle manen
Deze manier van plaatsen van de volle manen op het jaarwiel voelt voor mij goed. 
Nu kan ik de maancyclus makkelijker laten meebewegen in het natuurlijke ritme van de Aarde.
Het is niet afhankelijk van een door de mens bedacht kader wat eigenlijk niet klopt.
Binnen het jaarwiel kan ik het maanritme gebruiken om dat te doen wat er op dat
moment van het jaarwiel gedaan kan worden.
Zo kun je het maanritme gebruiken als een natuurlijke planningstool.
Meer hierover kun je lezen in dit blog en in het gratis e-boek ‘Het ritme van de Maan’
dat je met een klik op de foto kunt aanvragen.
Warme groet,
Astrid
